Cơ hội đầu tư mới khi hành vi xã hội thay đổi

Ngày đăng 7/9/2021

Mỗi khi hành vi xã hội thay đổi sẽ kéo theo một loạt doanh nghiệp cũ đi xuống và một loạt doanh nghiệp mới xuất hiện. Covid 19 cũng tạo ra một sự thay đổi hành vi như vậy, và trong bài viết này AzFin Việt Nam sẽ cùng Quý vị đi tìm hiểu câu chuyện này. Liệu cổ phiếu, doanh nghiệp nào nên tránh? Và cơ hội đầu tư chứng khoán mới nằm ở đâu?

Sự thay đổi diễn ra mạnh mẽ sau Covid

Lịch sử thay đổi hành vi tiêu dùng tạo ra những cơ hội đầu tư cổ phiếu mới

Trong lịch sử, chúng ta đã từng chứng kiến rất nhiều lần thay đổi trong hành vi, thói quen của người tiêu dùng. Và mỗi lần như vậy sẽ có một lớp công ty cũ đi xuống và một lớp công ty mới xuất hiện.

Câu chuyện số 1: Các cuộc cách mạng công nghiệp thay đổi xã hội

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất bắt đầu với sự phát triển sản xuất hàng hóa của ngành công nghiệp dệt. Sau đó, với nhu cầu cung cấp máy móc và năng lượng cho công nghiệp dệt, các kỹ thuật gia công sắt thép được cải thiện và than đá sử dụng với khối lượng lớn. Thương mại mở rộng tạo điều kiện cho sự ra đời của kênh đào giao thông và đường sắt. Bên cạnh đó, đường giao thông được nâng cấp lớn cho hoạt động giao thương nhộn nhịp. Động cơ hơi nước sử dụng nhiên liệu than và máy móc dẫn động bằng cơ khí đã đưa đến gia tăng năng suất lao động đột biến. Sự phát triển các máy công cụ trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ 19 tạo thuận lợi cho lĩnh vực chế tạo máy, phục vụ những ngành sản xuất khác.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai bắt đầu vào khoảng thập kỷ 1860, khi các tiến bộ kinh tế và kỹ thuật có được nhờ phát triển điện tín, điện thoại, đường sắt và việc áp dụng dây chuyền sản xuất hàng loạt. Đến cuối thế kỷ 19, động lực của Cách mạng công nghiệp lần 2 chủ yếu là động cơ đốt trong và máy móc sử dụng điện.

Cách mạng Công nghiệp lần thứ ba bắt đầu khoảng 1960, khi có các tiến bộ về hạ tầng điện tử, máy tính và công nghệ kĩ thuật số trên nền tảng là sự phát triển của chất bán dẫn, siêu máy tính (thập niên 1960), máy tính cá nhân (thập niên 1970 và 1980) và Internet (thập niên 1990). Cho đến cuối thế kỷ 20, quá trình này cơ bản hoàn thành nhờ những thành tựu khoa học công nghệ cao

Những công nghệ mới cũng giúp thay đổi hành vi xã hội

Chúng ta cũng sẽ chứng kiến xã hội thay đổi mạnh mẽ qua từng cuộc cách mạng khoa học này. Lần đầu tiên thì rõ ràng nghề thủ công nghiệp, nông nghiệp suy giảm, nhường đường cho các nghề công nghiệp mới phát triển. Những con ngựa từng rất được ưa chuộng nhường đường cho ngành công nghiệp ô tô, dầu mỏ. Ngành báo chí, thương mại truyền thống nhường đường dần cho báo điện tử, youtube và thương mại điện tử trong cuộc cách mạng thứ 3.

Chúng ta đang ở trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Trong cuộc cách mạng này là sự thay đổi trong các lĩnh vực như IoT, Robot & AI, công nghệ sinh học và Blockchain. Những thứ này chắc chắn sẽ tạo ra một lớp các tài sản mới. Hiện tại cả thế giới mới đang ở trong phần đầu của cuộc cách mạng thứ tư này và cơ hội vẫn còn rất rộng mở.

Việt Nam, vẫn đang trong quá trình giao thoa từ cách mạng lần 3 sang lần 4. Sự biến đổi xã hội này đến hiện tại AzFin Việt Nam vẫn chưa thể mường tượng ra chính xác. Nhưng việc lựa chọn cơ hội cho mảng này có thể là những người đi xây hạ tầng, đó là FPT. Ngược lại, rủi ro là những ngành nghề thâm dụng lao động, những tác vụ đơn giản sẽ dần bị thay thế.

Câu chuyện số 2: Khủng hoảng làm thay đổi thói quen người tiêu dùng trong trung và dài hạn

Khủng hoảng kinh tế tạo ra thay đổi hành vi tiêu dùng

Nhìn lại cuộc đại suy thoái năm 1929-1933 tại Mỹ. Đây là cuộc suy thoái kéo khá dài trong lịch sử, và là cuộc suy thoái có tác động sâu rộng đến đại bộ phận dân cư ở tầng lớp trung lưu. Trước thời kỳ này, mọi thứ kinh tế còn rất ổn định. Công nghiệp ô tô và xây dựng tăng trưởng nhộn nhịp trong những năm 1920 và với việc làm ổn định mà hai ngành kinh tế thịnh vượng nhất tạo ra, tiền lương và tiêu dùng của người dân Mỹ đều đã được cải thiện. Năm 1925, hãng xe hơi Ford đạt sản lượng sản xuất trung bình 9.000 chiếc ô tô mẫu T mỗi ngày và chi tiêu cho xây dựng nhà mới đạt 5 tỷ USD. Dù vẫn xảy ra những va chạm trên đường đi (sự suy giảm vào năm 1923 và 1926) nhưng động lực tăng trưởng vẫn còn rất mạnh mẽ.

Điều thực sự tệ hại diễn ra khi có sự sụp đổ của hàng loạt ngân hàng. Làn sóng đầu tiên diễn ra vào năm 1930, khởi đầu bằng sự phá sản của các ngân hàng nông nghiệp thuộc sở hữu nhà nước như Arkansas, Illinois và Missouri. Tổng cộng có 1.350 ngân hàng đã phá sản trong năm đó. Cuộc Đại khủng hoảng là gần 11.000 ngân hàng phá sản trong giai đoạn 1929-1933, cung tiền giảm hơn 30%. Tỷ lệ thất nghiệp, vốn chỉ 3,2% vào đêm ngay trước cuộc khủng hoảng, thì thời điểm đó đã tăng lên hơn 25% và không thể quay trở lại mức thấp như trước cho đến đầu những năm 1940.

Về hành vi người tiêu dùng:

  • Trước khủng hoảng, tiết kiệm của dân Mỹ xuống xấp xỉ chỉ còn 1-5% trong tổng thu nhập của một cá nhân Mỹ.
  • Sau khủng hoảng, từ 1935, tỷ lệ tiết kiệm tăng lên 6%; chủ yếu do vật giá leo thang và tích lũy người dân không có nhiều;
  • Giai đoạn 1939-1945, kể cả khi nền kinh tế hưng thịnh trở lại, tỷ lệ tiết kiệm dân Mỹ cũng lên đến 20-25%. Mặc dù giai đoạn này cũng đi kèm với chiến tranh thế giới lần 2.
  • Giai đoạn sau chiến tranh từ 1945- 1980, tỷ lệ tiếp kiệm cũng tăng dần lên mức 10%. Cao gấp 3 lần so với giai đoạn trước khủng hoảng kinh tế năm 1929.

So sánh với Việt Nam, AzFin Việt Nam nhận thấy rằng, làn sóng covid đã kéo dài sang năm thứ 2, và dự kiến có thể kéo tiếp sang năm thứ 3. Trong cuộc khủng hoảng này, người hứng chịu nặng nề nhất chính là tầng lớp lao động. Ngoài ra, với nhiều dự báo của các chuyên gia y tế, sống chung với dịch sẽ còn tiếp diễn trong nhiều năm nữa, kể cả khi có vaccine.

Dựa trên những tham chiếu mà nước Mỹ đã từng trải qua, AzFin Việt Nam tin rằng tỷ lệ tiết kiệm của người dân sẽ tăng cao hơn. Chi phí dành cho những mặt hàng không thiết yếu sẽ khó mà hồi phục như cũ như trước khủng hoảng. Những ngành như hàng không, du lịch, điện thoại, điện máy có thể chậm đi đáng kể trong thời gian tới.

Sự kết hợp đặc điểm nền kinh tế và thay đổi hành vi xã hội tạo ra những cơ hội đầu tư cổ phiếu mới

Covid qua đi nhưng hành vi xã hội sẽ thay đổi mãi mãi

Kết hợp những đặc điểm trên, AzFin Việt Nam nhận thấy có một số xu hướng chủ đạo sau:

  1. Thay đổi thói quen tiêu dùng từ offline sang online

Việc phổ cập internet rộng rãi tại Việt Nam, đặc biệt tại khu vực thành phố lớn đã thúc đẩy nhanh hơn quá trình chuyển dịch sang mua hàng online. Hàng loạt các cửa hàng bị đóng cửa, và chỉ những doanh nghiệp có năng lực và đã kịp thời nắm bắt chuyển dịch sang bán hàng online mới tận dụng được xu thế này. Cổ phiếu MWG với mảng kinh doanh Bách hóa xanh đã tận dụng rất tốt cơ hội này. Trước đây kênh bán hàng hiện đại còn rất khó thâm nhập vào mảng bán hàng truyền thống thì nay cơ hội đã mở ra rõ ràng.

  1. Miếng bánh hẹp lại do thói quen tiết kiệm nhiều hơn

Như đã phân tích ở trên, AzFin Việt Nam tin rằng tỷ lệ tiết kiệm sẽ tăng trong thời gian tới. Miếng bánh vì vậy mà cũng nhỏ đi. Và với tập khách hàng nhỏ hơn, những công ty nhỏ khó mà tồn tại được, và bị out khỏi thị trường. Tập khách hàng này cuối cùng sẽ chuyển dịch sang những doanh nghiệp đầu ngành có lợi thế cạnh tranh, có thị phần vượt trội. Cho câu chuyện này, AzFin Việt Nam có hướng tới cổ phiếu PNJ (vàng trang sức) và cổ phiếu MWG (với mảng điện thoại di động và chuỗi điện máy)

  1. IoT, Big data, robot & AI, và Blockchain

Đây chính là phần giúp cho các công ty như FPT có thêm nhiều việc làm hơn. Nhưng ngoài ra, với xu hướng IoT, nhu cầu chip sẽ tăng rất mạnh. AzFin kỳ vọng Việt Nam có thể tham gia một chân vào trong cơ hội mạnh mẽ này.

Tập đoàn hóa chất Đức Giang (mã cổ phiếu DGC), mặc dù không hoàn toàn trực tiếp tham gia, nhưng là một phần trong chuỗi giá trị đầu vào. AzFin Việt Nam cho rằng để đầu tư theo câu chuyện Chip này thì DGC có thể là một ứng cử viên, mặc dù giá trị gia tăng là không quá lớn.

Xem thêm: Chuyển dịch sang xe ô tô điện và đi tìm siêu cổ phiếu

Xu thế mới, cơ hội đầu tư mới sau Covid