Mục lục bài viết
Đầu tư vào trái phiếu là một trong những lĩnh vực đầu tư được nhiều nhà đầu tư quan tâm. Tuy nhiên, cổ phiếu cũng như trái phiếu, để đầu tư hiệu quả, nhà đầu tư cần biết cách định giá để làm căn cứ đầu tư. Vậy đặc điểm của trái phiếu là gì, làm thế nào để đạt lợi tức đầu tư cao nhất? Thông qua bài viết này, AzFin sẽ cung cấp cho bạn một phương pháp tính giá trái phiếu hiệu quả.
1. Định giá trái phiếu là gì?
Trước khi tìm ra cách tính toán trái phiếu hiệu quả, chúng ta cần hiểu định nghĩa về định giá trái phiếu.
Định giá trái phiếu là việc xác định giá trị thực (hay giá trị kinh tế) của trái phiếu. Giá trị này bằng với giá trị hiện tại của dòng tiền kỳ vọng trong tương lai được chiết khấu ở mức lãi suất hợp lý.
Tỷ lệ chiết khấu được sử dụng trong việc định giá trái phiếu là tỷ lệ thị trường cho một trái phiếu cụ thể, tỷ lệ hoàn vốn mà nhà đầu tư yêu cầu. Tỷ lệ này thường được tính dựa trên lãi suất trái phiếu chính phủ có cùng kỳ hạn và kỳ hạn cộng với phần bù rủi ro.
Khái niệm định giá trái phiếu
2. Đặc điểm trái phiếu
Trái phiếu có những đặc điểm cơ bản sau:
Đối tượng phát hành trái phiếu không chỉ là các công ty, mà còn có cả chính quyền trung ương và địa phương. Ở góc độ nhà đầu tư cá nhân thì chủ yếu mua được trái phiếu công ty, trái phiếu ngân hàng và các loại chứng chỉ tiền gửi.
Người mua trái phiếu chỉ đơn giản là người vay tiền từ người phát hành và là chủ nợ của người phát hành trái phiếu. Không giống như người mua cổ phiếu, chủ sở hữu của công ty.
Thu nhập từ trái phiếu là tiền lãi, là khoản thu nhập cố định không liên quan gì đến hiệu quả hoạt động của công ty.
Trái phiếu là chứng khoán nợ phải được thanh toán cho trái chủ trước khi chia cho cổ đông khi công ty giải thể hoặc phá sản.
Do những đặc điểm này, trái phiếu ổn định hơn và ít rủi ro hơn cho các nhà đầu tư so với cổ phiếu. Trái phiếu là loại chứng khoán được các nhà đầu tư mong muốn lợi suất cố định lựa chọn.
Đặc điểm của trái phiếu
Xem thêm: Mua bán trái phiếu doanh nghiệp như thế nào cho an toàn?
3. Ba cách định giá trái phiếu siêu hiệu quả không thể bỏ qua lãi suất
Cùng với các khái niệm và kiến thức cơ bản về định giá trái phiếu, chúng ta có 3 phương pháp giúp xác định lãi suất, giúp việc tính giá trái phiếu trở nên siêu dễ dàng và hiệu quả. Hãy cùng xem qua các phần sau để hiểu rõ hơn về 3 phương pháp tính lãi này nhé.
3.1 – Định giá “trái phiếu chiết khấu” với lãi suất trái phiếu tương đương như thế nào ?
Lợi suất tương đương trái phiếu là một hình thức so sánh chứng khoán không có lãi suất hàng năm với chứng khoán có lãi suất hàng năm. Lợi suất trái phiếu tương đương chuyển đổi lợi suất “trái phiếu chiết khấu” nửa năm, hàng quý và hàng tháng thành lợi suất hàng năm.
Công thức xác định lợi suất trái phiếu tương đương như sau:
Lợi suất trái phiếu tương đương = (mệnh giá trái phiếu – giá mua) / (giá mua) × 365 / (SỐ ngày ĐẾN đáo hạn)
Để hiểu rõ hơn về phương pháp định giá này, chúng ta hãy xem ví dụ bên dưới. Nếu bạn muốn mua một trái phiếu trị giá 1.000 đô la với giá 900 đô la và mong muốn kiếm được 100 đô la sau 6 tháng, thì công thức trên cho bạn: 1.000 đô la trừ 900 đô la bằng 100 đô la. Tiếp theo, chia 100 đô la cho 900 đô la để nhận ROI 11%. Chúng tôi nhân 11% với 365 và chia cho số ngày cho đến khi trái phiếu đáo hạn (một nửa của 365). Do đó, lợi tức tương đương của trái phiếu là 22%.
Lưu ý lại một lần nữa là phương pháp định giá này chỉ phù hợp cho các dạng trái phiếu KHÔNG TRẢ LÃI SUẤT, mà thay vì đó tại thời điểm đáo hạn, nhà đầu tư nhận một cục tiền lớn. Ví dụ: “Trái phiếu chiết khấu” có mệnh giá 1.000 usd như ở trên, sẽ đáo hạn vào ngày 31/12/202x, và bạn mua tại ngày 01/07 cùng năm đó với giá 900 usd. ‘Trái phiếu chiết khấu” này sẽ không trả trái tức.
3.2 – Định giá trái phiếu cực kỳ hiệu quả và tính toán APR
Cách thứ hai để định giá trái phiếu là tính lãi suất hàng năm. Thuật ngữ Tỷ lệ phần trăm hàng năm (APR) được sử dụng để chỉ tiền lãi được trả hàng năm bởi người vay và nhà đầu tư. APR được biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm của chi phí vốn thực tế hoặc thu nhập đầu tư hàng năm trong suốt thời hạn của khoản vay. Tỷ lệ phần trăm hàng năm bao gồm, nhưng không được tính toán, bất kỳ khoản phí hoặc lệ phí bổ sung nào liên quan đến giao dịch.
Công thức tính lãi suất hàng năm như sau:
APR = ((phí + lãi)/tiền gốc)/ n
(Trong đó: n là số kỳ trong năm áp dụng lãi suất kỳ)
Có 3 loại APR. Đó là APR cố định, APR thả nổi và APR theo bậc.
APR cố định: Như tên cho thấy, APR này không thay đổi trong suốt thời hạn của khoản vay.
APR thả nổi: APR này có thể thay đổi từ ngày này sang ngày khác, khiến người vay khó biết chính xác số tiền họ sẽ trả lãi. Nó cũng sẽ ảnh hưởng một phần đến việc định giá trái phiếu cho các nhà đầu tư.
APR theo bậc: Khi mức nợ của nhà đầu tư giảm xuống, lãi suất sẽ tăng hoặc giảm dựa trên số nợ của bạn.
Cách định giá trái phiếu
Ví dụ 1: APR cố định
Giả sử trái phiếu có mệnh giá 1.000 usd như trên, Bạn mua với giá 900 usd; Trái phiếu có lãi suất 10%, trả theo quý (tức là mỗi quý trả 25 usd – tương đương 100 usd/ năm). Lúc này ta có:
APR cố định = (25/900)*4 = 11,1%.
Ví dụ 2: APR thả nổi
Vẫn trái phiếu như trên, lãi suất thả nổi và 4 lần trả trong năm lần lượt là 20 usd, 22 usd, 25 usd, 28 usd. Lúc này chúng ta sẽ có một mức APR mới của cả năm:
APR thả nổi 1 = (20+22+25+28)/900 = 95/900 = 10,5%
Tuy vậy, tại lúc mua trái phiếu ngày 01/01/202x, nhà đầu tư chỉ nhìn được duy nhất lần trả lãi đầu tiên vào ngày 01/04/202x là 20 usd, do vậy, APR thả nổi tại ngày mua trái phiếu sẽ được tính như sau:
APR thả nổi 2 = (20/900) * 4 = 8,8%
Trong trường hợp 2 này, nếu nhà đầu tư dự đoán được rằng Trái tức sẽ tăng dần hàng kỳ thì việc mua vào thường là có lợi.
3.3 – Định giá trái phiếu bằng “lãi suất thực” (EAR) rất đơn giản
Lợi suất hiệu quả là một cách giúp các nhà đầu tư xác định tỷ lệ định giá trái phiếu thành công. Lãi suất hiệu quả hàng năm (EAR) là lãi suất mà nhà đầu tư thực sự được hưởng (nếu tiết kiệm) hoặc thực sự trả (nếu vay) vì kết quả được gộp trong một khoảng thời gian nhất định. Lãi suất hiệu quả còn được gọi là lãi suất hiệu quả hoặc tỷ lệ tương đương hàng năm.
Để tính APR cho các kỳ hạn dưới 1 năm, có thể áp dụng công thức sau:
Lãi suất hàng năm hiệu dụng = (((1 x (lãi suất danh nghĩa hàng năm/số kỳ tính lãi mỗi năm)) ^ số kỳ tính lãi mỗi năm) – 1
Trên thực tế, trong nhiều trường hợp, tiền lãi được tính theo năm, nhưng để cạnh tranh với các tổ chức tài chính khác hoặc thu hút các nhà đầu tư, người ta có thể đưa ra chính sách trả lãi nhiều lần dựa trên phương pháp tính thu nhập lãi. Vốn được tính theo nửa năm, hàng quý, hàng tháng, v.v. Ở trong trường hợp này, lãi suất quy định trên trái phiếu chỉ là lãi suất danh nghĩa.
Ví dụ EAR:
Quay lại ví dụ trên có “Lãi suất danh nghĩa 10%” trên “Mệnh giá” 1.000 usd trả tiền đều “hàng quý”. APR bằng 10% (giả định mua tại giá 1.000 usd), thì EAR tính như sau:
EAR = (1+10%/4)^4 – 1 = (1+2,5%)^4 – 1 = 1,025^4 – 1 = 1,1038 – 1 = 0,1038 = 10,38%
Như vậy “Lãi suất thực nhận” (EAR) sẽ cao hơn “Lãi suất danh nghĩa”. Nguyên nhân chủ yếu do giá trị thời gian của tiền. Và nếu chỉ có duy nhất 1 kỳ nhận lãi suất (cuối kỳ) thì EAR bằng Lãi suất danh nghĩa.
4. Tổng kết
Bài viết trên giúp bạn định giá trái phiếu với 3 cách tính lãi suất thị trường vô cùng đơn giản mà AzFin.vn đã cung cấp cho các bạn. Nếu bạn dự định đầu tư vào thị trường tài chính, thì việc hiểu rõ hơn về giá trị thực của trái phiếu sẽ giúp bạn thực hiện các giao dịch tốt hơn. Dù được coi là cách đầu tư ít rủi ro nhất nhưng bạn vẫn cần trang bị cho mình kiến thức để tránh những sai lầm đáng tiếc.
Tìm hiểu thêm: Trái phiếu ngân hàng là gì? Cách mua trái phiếu ngân hàng
******************************
Tham gia ngay Group Đầu tư giá trị của AzFin Việt Nam để có thể nhận các bản tin đầu tư chất lượng.
Liên hệ với AzFin theo các thông tin dưới đây:
- Hotline: 096 249 86 39
- Fanpage AzFin Việt Nam: https://www.facebook.com/AzFinVietNam
- Youtube: https://www.youtube.com/c/azfinvietnam
- Zalo Official AzFin Việt Nam: https://zalo.me/1723747511285646453
- Tiktok: https://www.tiktok.com/@chungkhoanazfin
- Tham khảo các khóa học của AzFin: https://academy.azfin.vn/
