P/B và ROE – Định giá hiệu quả sử dụng vốn trong dài hạn

ROE (viết tắt của Return on Equity), tức tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu.

Chỉ số này phản ánh hiệu quả tạo lợi nhuận từ nguồn vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp.

Ở bài viết trước, chúng ta đã xem xét P/B từ góc nhìn giá trị tài sản có thể thu hồi. Tuy nhiên, với doanh nghiệp tiếp tục hoạt động, giá trị đối với cổ đông không chỉ nằm ở tài sản đang sở hữu mà còn ở khả năng sử dụng nguồn vốn đó để tạo ra lợi nhuận.

Đây là góc nhìn thứ hai khi phân tích P/B: đánh giá mức định giá vốn chủ sở hữu trong mối liên hệ với hiệu quả kinh doanh dài hạn.

Để hiểu góc nhìn này, cần xem xét ROE – chỉ số phản ánh mức lợi nhuận doanh nghiệp tạo ra trên mỗi đồng vốn chủ sở hữu. ROE giúp giải thích vì sao hai doanh nghiệp có quy mô vốn tương đương vẫn có thể được thị trường định giá khác nhau.

1. Vì sao giá trị sổ sách chưa đủ để định giá doanh nghiệp đang hoạt động?

Hãy hình dung hai doanh nghiệp có cùng 100 tỷ đồng vốn chủ sở hữu.

Doanh nghiệp A tạo ra 8 tỷ đồng lợi nhuận mỗi năm, tương ứng ROE là 8%.

Doanh nghiệp B tạo ra 20 tỷ đồng lợi nhuận mỗi năm, tương ứng ROE là 20%.

Nếu cả hai doanh nghiệp đều có khả năng duy trì mức sinh lời này, chất lượng lợi nhuận tương đương và rủi ro không khác biệt đáng kể, thị trường có thể sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho mỗi đồng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp B.

Lý do là cùng một lượng vốn nhưng doanh nghiệp B tạo ra nhiều lợi nhuận hơn.

Ví dụ này cho thấy vì sao góc nhìn hiệu quả sử dụng vốn cần được đặt bên cạnh góc nhìn tài sản.

Nếu chỉ xem xét tài sản, hai doanh nghiệp có thể có giá trị sổ sách tương đương. Nhưng nếu một doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận cao hơn trên cùng một lượng vốn, khả năng tạo giá trị kinh tế của doanh nghiệp đó có thể tốt hơn.

Vì vậy, nhà đầu tư không chỉ cần biết doanh nghiệp đang có bao nhiêu vốn chủ sở hữu, mà còn cần biết nguồn vốn đó được sử dụng hiệu quả đến đâu. ROE là một chỉ số quan trọng để bắt đầu đánh giá vấn đề này.

Dù vậy, ROE cao chỉ có ý nghĩa khi lợi nhuận có chất lượng, khả năng sinh lời có tính bền vững và rủi ro được xem xét đầy đủ.

Tham khảo thêm: Hai góc nhìn định giá P/B – Giá trị tài sản và hiệu quả sử dụng vốn

2. Vì sao ROE ảnh hưởng đến P/B?

Một doanh nghiệp có khả năng tạo lợi nhuận tốt từ vốn chủ sở hữu có thể được thị trường chấp nhận mức P/B cao hơn doanh nghiệp có hiệu quả sử dụng vốn thấp.

Vì vậy, không nên mặc định:

• P/B dưới 1 lần là rẻ.
• P/B bằng 1 lần là hợp lý.
• P/B trên 1 lần là đắt.

Mức P/B cần được xem xét cùng với ROE, chất lượng tài sản và triển vọng của doanh nghiệp.

*Vì sao cần so sánh ROE khi đánh giá P/B?

P/B cho biết thị trường đang trả bao nhiêu cho mỗi đồng vốn chủ sở hữu trên sổ sách. Nhưng chỉ nhìn P/B thì chưa biết mức giá đó có tương xứng với khả năng sinh lời của nguồn vốn hay không.

ROE giúp bổ sung thông tin còn thiếu này. Nếu hai doanh nghiệp có mức P/B tương đương nhưng một doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận cao và bền vững hơn trên cùng một lượng vốn, mức định giá của hai doanh nghiệp cần được xem xét khác nhau.

Ngược lại, P/B thấp đi kèm ROE thấp có thể phản ánh việc doanh nghiệp sử dụng vốn kém hiệu quả. Khi đó, mức định giá thấp chưa chắc là cơ hội đầu tư.

Do đó, so sánh ROE giúp nhà đầu tư chuyển từ câu hỏi “Cổ phiếu đang có P/B bao nhiêu?” sang câu hỏi quan trọng hơn: “Mức giá thị trường đang trả cho vốn chủ sở hữu có hợp lý với khả năng tạo lợi nhuận của doanh nghiệp hay không?”

Mối quan hệ giữa P/B, ROE và P/E được biểu đạt như sau: 

P/B = ROE × P/E

Công thức này cho thấy, trong cùng một hệ quy chiếu và với các chỉ số được xác định nhất quán, P/B có liên hệ với cả hiệu quả sinh lời trên vốn chủ sở hữu và mức định giá lợi nhuận mà thị trường chấp nhận.

Nếu doanh nghiệp có ROE cao hơn và mức P/E tương đương, P/B có thể cao hơn. Ngược lại, nếu ROE thấp, P/B thấp có thể phản ánh hiệu quả sử dụng vốn kém thay vì một cơ hội đầu tư hấp dẫn.

Cần lưu ý rằng công thức phải được áp dụng với các chỉ số tương thích về kỳ tính toán và cách đo lường. Chẳng hạn, ROE và P/E cần sử dụng cùng cơ sở lợi nhuận, cùng kỳ dữ liệu và cách xử lý nhất quán. Nếu kết hợp ROE lịch sử với P/E dự phóng hoặc dùng các kỳ lợi nhuận khác nhau, kết quả có thể gây hiểu nhầm.

Đây là mối quan hệ giúp giải thích mức định giá, không phải công thức độc lập để xác định giá trị hợp lý của mọi doanh nghiệp. Nhà đầu tư vẫn cần xem xét tăng trưởng, rủi ro, chính sách phân phối lợi nhuận và mức độ bền vững của ROE.

Tham khảo thêm: Hiểu đúng về P/B và cách áp dụng

3. Không phải ROE cao nào cũng đáng tin

Một lưu ý quan trọng là ROE chỉ có ý nghĩa khi chất lượng lợi nhuận và vốn chủ sở hữu đáng tin cậy.

Nếu lợi nhuận bị ghi nhận sai lệch hoặc tài sản và vốn chủ sở hữu có vấn đề, ROE có thể không phản ánh đúng hiệu quả hoạt động thực tế.

Vì vậy, không nên chỉ tìm doanh nghiệp có ROE cao mà bỏ qua việc đánh giá chất lượng tài sản và thông tin tài chính.

P/B và ROE cần được đọc cùng nhau, nhưng cả hai đều phải đặt trên nền tảng dữ liệu đáng tin cậy.

Hai góc nhìn định giá P/B – Giá trị tài sản và hiệu quả sử dụng vốn

4. Tổng kết

Trên đây là toàn bộ nội dung AzFin muốn gửi đến NĐT. Hy vọng rằng những nội dung này sẽ giúp ích cho NĐT trong quá trình đầu tư.

Hãy theo dõi AzFin thường xuyên vì AzFin luôn đem lại những bài viết thú vị và nhiều bài học bổ ích về đầu tư.

Tham gia ngay Group Đầu tư giá trị của AzFin Việt Nam để có thể nhận các bản tin đầu tư chất lượng.

Liên hệ với AzFin theo các thông tin dưới đây: 

• Hotline: 0936 322 525
• Fanpage AzFin Việt Nam: https://www.facebook.com/AzFinVietNam
• Youtube: Chứng khoán TV AzFin Việt Nam
• Zalo Official AzFin Việt Nam: AzFin Việt Nam
• Tiktok: chungkhoanazfin
  
• Cộng đồng Tích sản Cổ phiếu: https://tichsancophieu.vn/ 
• Tham khảo các khóa học của AzFin: https://academy.azfin.vn/