Thị trường điện cạnh tranh

Ngày đăng 30/12/2020

Công ty phát điện 2 IPO, tỷ lệ sở hữu nhà nước giảm về 51%

Truyền thông đưa tin ngày 26/12/2020, văn phòng Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt kế hoạch cổ phần hóa của Tổng công ty Phát điện 2 (EVNGENCO 2). Trong đó, EVN sẽ giảm tỷ lệ sở hữu tại EVNGENCO2 từ 100% còn 51% thông qua IPO trước ngày 17/02/2021.

GENCO2 là công ty phát điện lớn thứ năm tại Việt Nam và chiếm 7% tổng sản lượng điện thương phẩm của Việt Nam trong năm 2019. Với tổng công suất phát điện là 4.500 MW (tương ứng 3.360 MW nếu điều chỉnh tỷ lệ sở hữu của GENCO2 tại từng nhà máy điện riêng lẻ), công ty cân bằng công suất trong hệ thống phát điện, bao gồm điện than (40% công suất), thủy điện (35% công suất) và điện khí (25% công suất).

Tài sản chính của GENCO2 bao gồm 52% cổ phần tại CTCP Nhiệt điện Phả Lại (PPC), 51% cổ phần tại CTCP Nhiệt điện Hải Phòng (UPCoM: HND), 52% cổ phần tại CTCP Thủy điện Thác Mơ (HSX: TMP), 62% cổ phần tại CTCP Thủy điện Sông Ba Hạ (UPCoM: SBH), CTCP Thuỷ điện A Vương (UPCoM: AVC), 100% cổ phần tại 5 nhà máy thủy điện khác và nhà máy điện khí Ô Môn 1.

Vào tháng 5/2020, Chính phủ đã thông qua giá trị doanh nghiệp của EVNGENCO2 đạt 46 nghìn tỷ đồng và giá trị vốn chủ sở hữu đạt 27 nghìn tỷ đồng tính đến ngày 01/01/2019.

6 công ty phát điện lớn đã cổ phần được 2

Việt Nam có 5 công ty phát điện lớn thuộc EVN gồm Genco 1 đến 5. Ngoài ra còn có PVPower (POW) thuộc tập đoàn dầu khí Việt Nam. Hiện tại thì POW và Genco 3 đã được cổ phần hóa, Genco 2 chuẩn bị triển khai và sắp tới là Genco 1.

Cổ phần hóa các công ty phát điện lớn là bước cuối cùng trong hoàn thiện Phát điện Cạnh tranh theo lộ trình của Chính phủ. Thị trường phát điện cạnh tranh bắt đầu từ 2012 và đến nay đã chính thức hoàn thành nghĩa vụ.

Thị trường bán buôn điện cạnh tranh bắt đầu từ 2019

Lộ trình cạnh tranh cho ngành điện được bắt đầu theo ba giai đoạn:

  • Giai đoạn 1: Phát điện cạnh tranh
  • Giai đoạn 2: Bán buôn điện cạnh tranh
  • Giai đoạn 3: Bán lẻ điện cạnh tranh

Giai đoạn 2 bắt đầu từ năm 2019 với việc Tổng công ty truyền tải điện tách thành 5 công ty con là Công ty truyền tải điện từ 1 đến 5. Mặc dù 5 công ty này vẫn thuộc cùng một mẹ là EVN nhưng rõ ràng đây là bước khởi đầu cho quá trình phát triển mạng lưới sẽ mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Theo kinh nghiệm của giai đoạn 1, thời gian để hoàn thiện Phát điện cạnh tranh là mất khoảng 5-7 năm; và nếu bắt đầu từ 2019 thì chúng ta có thể kỳ vọng giai đoạn 2 kéo dài đến 2024-2026 có thể hoàn thiện. Và quá trình này sẽ tạo ra những công ty mới.

Cơ hội nào cho nhà đầu tư?

Nếu như quá trình phát điện cạnh tranh tạo ra rất nhiều công ty mới và đem lại lợi nhuận ổn định thì quá trình Bán buôn điện cạnh tranh cũng có thể tạo ra những cơ hội mới, và AzFin tin tưởng những quá trình truyển tải điện mạnh mẽ cần có sự đồng hành từ những công ty phát điện lớn. Và như vậy, lợi thế cạnh tranh lúc này sẽ đến từ các công ty có công suất phát điện lớn.

Lợi thế cạnh tranh về phát điện chắc chắn sẽ đến từ những cái tên quen thuộc như Genco 1 đến 5; POW và đây là những công ty nhà nước. Một số công ty tư nhân cũng tham gia mạnh mẽ vào lĩnh vực này gồm có REE, GEX, HDG…

AzFin đánh giá cao REE về năng lực quản trị và định hướng rõ ràng nhất quán ngay từ những ngày đầu. REE cũng sở hữu công suất phát điện đa dạng từ nhiệt điện than, thủy điện, điện gió, điện mặt trời, và rõ ràng đây là lợi thế lớn so với những công ty phát điện tư nhân khác. Mặc dù giá của REE không còn rẻ trong ngắn và trung hạn (3 năm tới), nhưng nếu nhìn cho con đường hướng tới Bán lẻ điện canh tranh thì REE đang là cơ hội rất sáng cho những nhà đầu tư cẩn trọng, và mục tiêu tích sản.

Đầu tư vào ngành điện, AzFin nhận thấy chỉ phù hợp cho những nhà đầu tư ăn chắc mặc bền, và không cần đi quá nhanh. Mức lợi suất phù hợp khi đầu tư vào ngành này là khoảng 10-11%/ năm.