[Học chứng khoán] Tâm lý hành vi trong đầu tư (kỳ cuối)

Ngày đăng 28/10/2019

Kỳ 4 (kỳ cuối): nhận thức đúng đắn về TTCK

Đòi hỏi gì nhận được nấy

Trong đoạn phỏng vấn thủ vị của nhà đầu tư lừng danh Chris Davis với Charlie Munger – đối tác lớn của Warren Butffett có đoạn như sau. Ngài Chris hỏi: “Vì sao phố Wall và thị trường tài chính lại điên rồ như vậy? Tại sao cả một tập thể gồm những con người thông minh nhất lại đi làm những việc vô nghĩa và phi lí trí như vậy?

Ngài Munger đáp lại bằng việc kể một câu chuyện của mình ở Minnesota khi ông đang ghé vào một cửa hàng gần đó để mua mồi câu cá…

Ông nhìn vào những chiếc mồi câu đầy màu sắc và thốt lên: “Ôi Chúa! Nhìn những mồi câu cá này xem! Nó có màu hồng, màu xanh và thực sự các loài cá sẽ bị thu hút chăng!” Nhìn cảnh ấy, ông chủ tiệm ngồi sau quầy hàng nhìn ngài Munger và giải thích: “À thưa ông, chúng tôi không bán thứ này cho cá!

Đòi hỏi gì nhận được nấy

Cũng giống như dòng người xếp hàng chờ được xem bói, xem cung hoàng đạo, hay những nhà đầu tư cá nhân chờ được nghe dự đoán về thị trường, về giá cổ phiếu trong tương lai vậy. Những nhà phân tích, chuyên gia tư vấn được yêu cầu để làm công việc vô nghĩa ấy, chứ không phải việc họ làm thực sự tạo ra giá trị. Đơn giản là, “Khi bạn yêu cầu rác rưởi, bạn sẽ nhận về rác rưởi. Khi bạn yêu cầu vàng bạc, bạn sẽ nhận về vàng bạc.” Câu chuyện vui thoạt nhìn vô cùng ngắn của ngài Munger ấy, mà lại nêu bật bản chất con người và thị trường tài chính như thế nào. Dù biết rằng những dự phóng lợi nhuận, dự đoán Index, dự đoán giá cổ phiếu là vô nghĩa, bất khả thi, song các CTCK buộc phải làm những thứ vô nghĩa này bởi vì họ được chính khách hàng chúng ta yêu cầu làm điều đó.

Bản chất con người thường sợ hãi trước những thứ không chắc chẳn trong tương lai đến mức muốn “bấu víu” vào quan điểm của người khác để trở nên tự tin hơn. Lời khuyên của AZFin đơn giản chỉ là: đừng hỏi những thứ “rác rưởi”. Nếu bạn không chắc chắn, hãy tự bảo vệ mình bằng biên độ an toàn khi mua, am hiểu sâu rộng về rủi ro vi mô/vĩ mô, và đa dạng hóa danh mục một cách đúng mực.

Đặc điểm của nhà đầu tư thành công

hà đầu tư thành công thường là người có những tính cách chung: bình tĩnh, kiên nhẫn, sáng suốt

Như định nghĩa của cha đẻ lý thuyết đầu tư giá trị - Ben Graham chỉ ra sự khác biệt giữa nhà đầu tư và nhà đầu cơ. Nhà đầu cơ luôn cố gắng dự đoán trước và kiếm lợi từ sự thay đổi giá; còn nhà đầu tư chỉ tìm kiếm để mua cổ phiếu của các công ty với giá hợp lý. Tính cách giữa hai người cũng khác nhau. Nhà đầu tư thành công thường là người có những tính cách chung nhất định: bình tĩnh, kiên nhẫn, sáng suốt. Nhà đầu cơ có tính cách trái ngược: nôn nóng, thiếu kiên nhẫn. Kẻ thù lớn nhất của mỗi nhà đầu tư không phải là thị trường chứng khoán mà là bản thân họ. Họ có thể có khả năng về toán học, tài chính, và kế toán, nhưng nếu không thế kiểm soát cảm xúc, họ sẽ gặp khó khăn khi kiếm lợi từ đầu tư.

Nhà đầu tư thành công thường có những cảm xúc sau:

Bình tĩnh. Giá chứng khoán có thể giảm hoặc tăng. Khi chuyện đó xảy ra, họ bình thản phản ứng; đầu tiên họ biết rằng chừng nào công ty vẫn còn những phẩm chất từng thu hút họ đầu tư, thì chừng đó, giá chứng khoán sẽ khôi phục trở lại. Hay nói cách khác, mua vì lý do gì thì bán vì lý do đó. Như Buffett từng nói, nếu bạn hoảng sợ khi thấy chứng khoán giảm 50%, thì bạn không nên đầu tư vào thị trường chứng khoán, ngoài ra, nếu bản chất kinh doanh của công ty bạn đang sở hữu không thay đổi, thì mức giá thấp hơn là một cơ hội để tăng thêm tỷ lệ sở hữu công ty đó. Theo AZFin, nhà đầu tư cần cảnh giác với những ảnh hưởng của tâm lý đám đông. Khi một chứng khoán, một ngành công nghiệp đột nhiên trở nên lôi cuốn, đám đông sẽ đổ xô theo hướng đó, khiến cho giá cổ phiếu tăng đến một mức phi lý. Giai đoạn cuối 2017 – đầu 2018 đã minh chứng cho điều trên, với giá cổ phiếu tăng liên tục. Kết quả sau đó là cổ phiếu giảm không phanh từ mức đỉnh được tạo lập tháng 4/2018.

Kiên nhẫn. Thay vì bị cuốn theo đám đông, các nhà đầu tư thành công thường nói không nhiều hơn nói có. Hiện nay có rất nhiều nhà đầu tư thay vì chờ đợi những khoản đầu tư đặc biệt, họ lại mua thật nhiều chứng khoán, và đa phần những công ty này đều là công ty bình thường. Ngài Warren Butffett cũng đã nhắc nhở, hãy coi cuộc đời bạn chỉ có 1 tầm phiếu, mỗi một thương vụ đầu tư sẽ bị đục một cái lỗ, và chỉ có tối đa 20 chiếc lỗ mà thôi. Chính cách suy nghĩ này khiến cho nhà đầu tư sẽ thận trọng hơn khi ra quyết định, đồng thời cũng đem lại những cơ hội đầu tư lớn hơn.

Sáng suốt. Các nhà đầu tư thành công luôn tiếp cận thị trường và thế giới dựa trên những suy nghĩ hợp lý. Họ không quá bi quan cũng như không lạc quan thái quá; trái lại, họ suy nghĩ logic và sáng suốt.

Luôn quan tâm đến bản chất giá trị cổ phiếu

Sự lạc quan thái quá đặc biệt phổ biến trong thị trường giá lên. Những người lạc quan thấy họ không cần thiết phải phân tích và nghiên cứu căn bản, những điều đã đem lại thành công cho các nhà đầu tư dài hạn, đơn giản bởi vì những số liệu trong ngắn hạn rất hấp dẫn và giá cổ phiếu thì vẫn đang tăng. Sự bi quan thái quá, ngược lại, thường xuất hiện khi giá cổ phiếu giảm. Nhà đầu tư sáng suốt cảm thấy hài lòng khi phần lớn giới đầu tư bi quan chỉ khi họ hiểu được bản chất của vấn đề. Chúng ta muốn kinh doanh trong môi trường như vậy không phải bởi vì chúng ta thích sự bi quan mà do chúng ta thích mức giá nó đem lại. Chính sự lạc quan là kẻ thù của các nhà đầu tư sáng suốt.

Bài liên quan