[Học chứng khoán] Tâm lý hành vi trong đầu tư (Kỳ 1)

Ngày đăng 8/10/2019

Kỳ 1: Mr Market và cơ hội đầu tư

Mr Market giới thiệu cơ hội đầu tư hàng ngày

Mỗi khi lựa chọn cổ phiếu, AZFin luôn tiếp cận theo phương thức như khi mua cổ phần trên OTC, giá trị (thường là dòng tiền) nhận lại được trong thời gian dài. Chúng tôi tìm hiểu về triển vọng kinh doanh, ban lãnh đạo, và giá cả phải trả. Hay nói cách khác, chúng tôi sẵn sàng nắm giữ cổ phiếu “mãi mãi” với kỳ vọng giá trị thực công ty sẽ tiếp tục tăng trưởng với mức lợi suất phù hợp.

Với cách tiếp cận như trên, thị trường chứng khoán thực sự rất hữu ích, là nơi đem đến cơ hội cho nhà đầu tư. Nhưng không phải theo nghĩa giao dịch, mà theo nghĩa cơ hội. Chúng ta cùng xem lại quan điểm của ngài Benjamin Graham về sự dao động của thị trường, việc tận dụng cơ hội từ đó để đầu tư thành công. Ông đặt tên cho thị trường là Mr. Market, và là một người bạn, một đối tác làm ăn trong bất cứ thương vụ nào. Mr. Market hàng ngày gặp, nói chuyện với bạn, và đưa ra một mức giá; mà tại đó Mr sẽ mua lại hoặc bán cổ phần cho bạn.

Thậm chí ngay cả khi hoạt động kinh doanh của bạn vẫn rất ổn định, Mr Market ngày ngày vẫn cho một mức giá biến động. Từ đó để thấy, Mr Market có một vấn đề lớn trong cảm xúc. Khi Mr cảm thấy phấn khích, chỉ nhìn toàn thấy thông tin tốt về doanh nghiệp, Mr đưa ra một mức giá chào mua rất cao vì ông sợ rằng người khác sẽ mua tranh mất phần. Nhưng ngược lại, khi Mr Market cảm thấy buồn, ông lại chỉ nhìn thấy những tin xấu xung quanh doanh nghiệp, ông chỉ muốn bán tại một mức giá rất thấp.

Trong ngắn hạn thị trường bị ảnh hưởng nhiều bởi cung cầu

Nhưng Mr. Market không bao giờ phật ý, hay buồn lòng vì bị từ chối. Nếu mức giá đề nghị với bạn ngày hôm nay chưa hấp dẫn, ông sẽ quay lại vào ngày mai và cho một mức giá khác. Mọi mức giá đưa ra chỉ là những lựa chọn, nhưng quyết định như thế nào, hành xử thế nào lại là của bạn. Mr Market ở đó là để phục vụ chứ không phải hướng dẫn bạn. Cái nhà đầu tư cần nhìn vào, đó là túi tiền của Mr chứ không phải là suy nghĩ của ông ta. Nếu mức giá mà Mr Market đưa ra quá phi lý, nhà đầu tư đơn giản là bỏ qua nó, hoặc tranh thủ sự thiếu suy nghĩ đó để tận dụng cơ hội. Nếu bạn không thể hiểu được giá trị của mô hình kinh doanh mình đang sở hữu hơn Mr. Market, thì tốt hơn hết TTCK không dành cho bạn. Cũng giống như câu chuyện trên bàn poker: “nếu sau 30 phút mà bạn vẫn không biết ai là kẻ khờ trên bàn, thì bạn chính là kẻ khờ đó”.

Theo quan điểm của Warren Buffett, đầu tư thành công không cần một công thức bí mật, môt robot hoàn hảo, hành động mua và bán theo dòng tiền thông minh, biến động giá … Thay vào đó, nhà đầu tư cần sự kết hợp từ hai thứ: khả năng đánh giá mô hình kinh doanh tốt cùng khả năng độc lập trong suy nghĩ, hành động so với đám đông còn lại. Và để độc lập, nhà đầu tư hãy luôn để Mr Market trong trí tưởng tượng của mình. Thị trường có thể lãng quên những tài sản tốt một khoảng thời gian, nhưng về dài hạn giá của công ty sẽ về lại giá trị thực. Hầu hết nhà đầu tư đều quan tâm đến thời gian là bao lâu để giá về lại giá trị thực. Tuy vậy, AZFin cho rằng, thời gian chờ đợi dài cũng có lợi thế, đó là lúc chúng ta có thể mua thêm những tài sản tốt ở mức giá rẻ.

Thông thường khi giá trị trường cổ phiếu vượt quá giá trị thực công ty đem lại, nhà đầu tư nên bán ra. Tuy vậy, nhà đầu tư cũng nên cân nhắc việc bán những cổ phiếu ở mức giá fair, thậm chí là rẻ nếu có thể tìm được một khoản đầu tư mới hời hơn, đặc biệt là mô hình kinh doanh dễ hiểu.

Mr Market giới thiệu cơ hội đầu tư hàng ngày

Hầu hết nhà đầu tư cá nhân đều có câu cửa miệng, “Chỉ được coi là lãi khi đã hiện thực hóa lợi nhuận bằng việc bán chứng khoán”. AZFin cho rằng đây là quan niệm sai lầm. Một số công ty có thể tăng trưởng liên tục trong nhiều năm, với mô hình kinh doanh khá chắc chắn như REE, FPT (tăng trưởng lợi nhuận trung bình 15%/ năm), ban quản trị tuyệt vời, và cả đến thời điểm viết ra ở đây 2019, REE, FPT vẫn chưa được giao dịch ở mức giá trị thật. Trong trường hợp như vậy, hành động của nhà đầu tư (nếu mức lợi suất yêu cầu xung quanh 15%) tốt nhất là giữ mãi mãi.

Tùy theo mỗi vòng tròn hiểu biết của riêng mình, mỗi nhà đầu tư sẽ có những lựa chọn khác nhau. Warren Buffett cũng đưa ra lời khuyên: nhà đầu tư nên lựa chọn những mô hình kinh doanh dễ hiểu, có một ban lãnh đạo tài năng, minh bạch, và quan trọng nhất là luôn có tầm nhìn dài hạn. AZFin cũng cho rằng việc suy nghĩ độc lập, lý trí cao, tránh bị ảnh hưởng cảm xúc đám đông là điều quan trọng nhất để đảm bảo sự thành công dài hạn của một nhà đầu tư.

Bài liên quan