[Học chứng khoán] Chiến lược cổ tức – Kỳ 2

Ngày đăng 16/12/2020

Kỳ 2.Lựa chọn cổ phiếu

Nhà đầu tư có thể kiếm được lợi nhuận tốt thông qua phương pháp cổ tức nhờ đặc tính dễ hiểu, dễ áp dụng của nó. Chỉ đơn giản là cố gắng tránh những công ty mà cổ tức có thể bị cắt giảm trong tương lai gần, tìm kiếm những nơi mà cổ tức tăng dần, trả một mức giá phải chăng. Chiến lược này có thể không đúng với những công ty có dòng cổ tức không đều hàng năm, tuy nhiên với những công ty đáp ứng được điều kiện ban đầu này, việc phân tích và lựa chọn đầu tư trở nên khá đơn giản.

Liệu mức cổ tức có bền vững? Tương lai có tăng trưởng?

Khi quan tâm đến một doanh nghiệp, với cách tiếp cận từ góc nhìn cổ tức, nhà đầu tư cần đặt ra ba câu hỏi: Mức cổ tức này có bền vững không? Tương lai có tăng không? Tổng lợi nhuận thu được nếu tính cả dòng cổ tức tương lai? Khi trả lời được những câu hỏi này, nhà đầu tư sẽ tìm được hào kinh tế của công ty đó khi đánh giá mức an toàn, và khả năng tăng trưởng cổ tức theo thời gian.

Cùng xem xét đến công ty Đạm Phú Mỹ (DPM) tại thời điểm cuối năm 2012-đầu 2013, với mức cổ tức hàng năm lên đến 4.000 đến 4.500 đ/ năm; cổ phiếu DPM được giao dịch tại mức giá quanh 40.000-48.000 đ/cp; hiệu suất cổ tức lên quanh 10%/ năm. Và tại thời điểm đó DPM có khả năng kháng cự với dao động tiêu cực của thị trường khá tốt, xứng đáng là cổ phiếu phòng thủ. Giá cổ phiếu cũng tăng từ 38.000 đ cuối 2012 lên khoảng 46.000 đ cuối 2013.

Tuy vậy, nhà đầu tư cần trả lời ba câu hỏi đặt ra phía trên. Mức cổ tức này có bền vững không? Chúng ta nhận thấy rằng KQKD năm 2013 doanh thu và lợi nhuận sụt giảm liên tục theo các quý; EPS cũng sụt về 5.600 đ. Đây vẫn là mức có thể đáp ứng được cổ tức 4.000 đ/ năm, nhưng câu trả lời về việc tăng cổ tức trong tương lai sẽ là dấu hỏi lớn. Lợi thế cạnh tranh của DPM sẽ đóng vai trò quyết định sự tăng trưởng cổ tức trong tương lai.

Khi nghiên cứu về ngành phân đạm, nhà đầu tư sẽ nhận thấy rằng DPM khó có lợi thế cạnh tranh bền vững. Một là, mức tiêu thụ phân bón trên m2 của Việt Nam đạt 372 kg/m2 thuộc hàng cao nhất thế giới. Hai là, công nghệ của DPM là công nghệ phân đơn và rõ ràng công nghệ này sẽ không phù hợp khi nhu cầu thị trường ở mức độ cao hơn. Ba là, các nhà sản xuất nông nghiệp trình độ cao thường hướng đến phân vi sinh, và vì vậy họ thường xây dựng chu trình khép kín để đạt được yêu cầu kỹ thuật. Do tỷ lệ chi trả trả cổ tức ở mức cao trong cơ cấu lợi nhuận, tình hình kinh doanh kém khả quan khiến cho mức cổ tức của DPM đã giảm xuống 2.500 đ những năm sau đó. Đến giữa năm 2014, giá cổ phiếu cũng sụt giảm một nửa giá trị.

Ví dụ tiếp theo về FPT, một thương hiệu khá nổi tiếng trong nước, đặc biệt là trong lĩnh vực viễn thông và phần mềm. Các mảng kinh doanh khác gồm chuỗi bán lẻ, truyền thông số, chứng khoán, đào tạo. Đến hết năm 2018, FPT luôn có lịch sử trả cổ tức đều với 2.000 đ tiền mặt và 15% cổ phiếu. Hai mảng kinh doanh chiếm lợi nhuận lớn nhất của FPT là viễn thông và phần mềm. Viễn thông là được coi là “cỗ máy” in tiền, với vị thế độc quyền nhóm trong ngành, mảng viễn thông có một con hào kinh tế rộng. Đối thủ khác rất khó chiếm được vị thế này do (1) giấy phép, (2) chi phí đầu tư lớn trong khi (3) khả năng thu hồi vốn chậm; nhất là khi FPT đã xây dựng được hạ tầng truyền dẫn đến từng khu dân cư khắp cả nước. Mảng phần mềm cũng đang trên đà tăng trưởng tốt nhờ FPT đang đi đúng xu hướng chuyển đổi số trên thế giới, cùng lợi thế ngắn hạn nhân công giá rẻ, FPT đang xây dựng lợi thế dài hạn trong việc tham gia từ khâu tư vấn thiết kế. Ngoài ra, tỷ lệ chi phải cổ tức trên lợi nhuận của FPT vẫn ở mức thấp. EPS hàng năm của FPT khoảng 4.000 đ/ cp; tỷ lệ chi trả cổ tức bằng tiền 2.000 đ, tương đương 50% giúp cho FPT có nhiều cơ hội giữ nguyên mức cổ tức này trong nhiều năm tiếp theo. Nhờ có mức cổ tức cao, tốc độ tăng trưởng cổ tức vượt trội đồng thời có lợi thế cạnh tranh nên FPT là cổ phiếu đã liên tục Outperform VNIndex trong 10 năm qua.

FPT là một cỗ máy cổ tức, nhưng cũng có lợi thế cạnh tranh nhất định

Bài học ở đây là nhà đầu tư tập trung phân tích công ty dựa vào lợi nhuận, AZFin mong muốn các bạn chú ý thêm vào hào cạnh tranh trong phân tích của mình. Với hào cạnh tranh – cho dù doanh nghiệp không trả cổ tức – cũng có thể giúp một doanh nghiệp chuyển từ nền tảng kinh doanh xấu thành tốt trong dài hạn. Và tất nhiên, doanh nghiệp có cổ tức thường cũng có sức khỏe tài chính tốt, nền tảng kinh doanh vững chắc, và tự nó cũng là một dạng hào kinh tế.